“Ik zit in de woonkamer en hoor ineens krassende en ritselende geluiden uit de kachel komen. Het vuur brandt niet. Ik open de deur en zie iets bewegen achter de vuurvaste stenen. Wat moet ik doen?”
Het is moeilijk te geloven, maar vogels komen echt in schoorstenen terecht. Sommige zoeken een nestplaats, andere vallen er per ongeluk in en kunnen de weg naar buiten niet meer vinden.
Soms blijven ze direct in de schoorsteen steken, soms bereiken ze de rookgasafvoer of de vuurhaard van de kachel.
De belangrijkste regel: als je vermoedt dat er een vogel in de schoorsteen of oven zit, mag je die in geen geval aansteken.
Hoe kan ik zien of er een vogel in mijn schoorsteen zit?
De meest voorkomende geluiden die te horen zijn, zijn ongewone geluiden zoals krassen, geritsel, vleugelklappen of tjirpen.
De geluiden kunnen afkomstig zijn van de schoorsteen, het rookkanaal of rechtstreeks van de kachel.
Soms kunt u ook veren of kleine vreemde voorwerpen in de verbrandingskamer aantreffen.
De vogel kan vast komen te zitten aan een obstakel in de rookgasstroom of achter de deflectorplaat landen, een plaat in het bovenste gedeelte van de verbrandingskamer die de rookgasstroom regelt.
1. Wat te doen als de kip direct in de oven staat?
Als de oven volledig koud is en de kalkoen zichtbaar is in de vuurkamer, blijf dan kalm.
Sluit allereerst de deuren naar de andere kamers, verwijder eventuele huisdieren en open een raam dat naar buiten leidt.
Als de ovendeur veilig geopend kan worden, kunt u de kip er zelf uit laten vliegen.
Schakel de kunstmatige verlichting in de kamer uit, zodat het open raam de duidelijkste vluchtroute is.
Probeer de vogel niet te achtervolgen, te grijpen of met geweld te verwijderen. Een angstige vogel kan zichzelf verwonden.
Als het dier niet naar buiten komt of zichtbaar gewond is, neem dan contact op met een opvangcentrum voor wilde dieren.
2. Wat gebeurt er als de vogel zich achter de deflector bevindt?
“Ik hoor het ergens daarboven, maar ik kan het helemaal niet zien. Kan ik de bovenste vuurvaste plaat verwijderen?”
Bij sommige ovens kan de deflector worden verwijderd voor reiniging. Bij andere is het proces ingewikkelder en is het mogelijk dat er meer onderdelen gedemonteerd moeten worden.
Verwijder daarom de deflector niet met geweld en demonteer de oven niet zonder de constructie ervan te kennen.
Mits de fabrikant de veilige demontage van de deflector volgens de instructies toestaat, kan de procedure met een specialist worden besproken.
Er moet echter rekening mee worden gehouden dat de vogel na het loslaten onverwacht kan wegvliegen.
Bij twijfel, laat de reddingsactie over aan een professional.
3. Wat gebeurt er als een vogel vast komt te zitten in de schoorsteen?
De situatie is hier mogelijk complexer.
Een vogel kan vast komen te zitten in een schoorsteenpijp, achter een bocht in de pijp of op een andere ontoegankelijke plek.
Probeer het niet te verwijderen met brandend papier, rook of vuur.
Evenzo moet u niet blindelings lange stokken of andere voorwerpen in de schoorsteen duwen die de vogel kunnen verwonden of de trek in de schoorsteen kunnen verstoren.
Het is raadzaam om contact op te nemen met een schoorsteenveger en, afhankelijk van de situatie, ook met een dierenopvang.
4. Kan ik de vogel direct na de redding onder water zetten?
Als er een vogel in de schoorsteen vastzit, moet gecontroleerd worden of de schoorsteen volledig vrij is en of er schade is.
Er kunnen bijvoorbeeld nestmateriaal, veren of andere onzuiverheden zijn achtergebleven.
Ook nadat de deflector is verwijderd, moet de correcte installatie ervan worden gecontroleerd.
Als u twijfelt over de staat van uw schoorsteen of kachel, laat deze dan door een professional controleren voordat u hem opnieuw aansteekt.
Een geblokkeerde afvoerweg kan ertoe leiden dat rook en gevaarlijke uitlaatgassen opnieuw de ruimte binnenkomen.
5. Hoe kun je voorkomen dat vogels in de schoorsteen terechtkomen?
Een mogelijke oplossing is om de schoorsteenopening adequaat te beschermen, bijvoorbeeld door middel van een constructie die voorkomt dat vogels naar binnen vliegen.
Dergelijke bescherming mag echter de doorstroming van rookgassen niet belemmeren, de schoorsteentrek niet verstoren en mag niet in strijd zijn met de eisen van het schoorsteensysteem.
Het is daarom raadzaam een schoorsteenveger te raadplegen voor een concrete oplossing.
Bovendien moet rekening worden gehouden met de bescherming van dieren in schoorstenen waar vogels nestelen. Actieve nesten mogen niet willekeurig worden verwijderd.
Wat kun je hieruit leren?
Als je krassende, ritselende of flapperende geluiden uit je schoorsteen of oven hoort komen, zit er mogelijk een vogel in.
In zo’n situatie moet je geen vuur aansteken of proberen de vogel met rook of vuur te verjagen.
Als de vogel zich in een koude, met vuur gevulde ruimte bevindt en veilig naar buiten kan vliegen, zorg dan voor een rustige ontsnappingsroute.
Als het vastzit achter de deflector of in de schoorsteen, is professionele hulp wellicht nodig.
Voordat u de oven weer in gebruik neemt, moet u ervoor zorgen dat de rookgasafvoer vrij is en dat alle onderdelen van de oven correct zijn geplaatst.