“Ik heb een houtkachel met een warmwaterwarmtewisselaar gekocht, maar mijn centrale verwarming is nog niet aangesloten. Kan ik de kachel nu al gebruiken en de warmtewisselaar later aansluiten?”
Of een andere situatie:
“Het is buiten niet meer zo koud. Ik wil ’s avonds alleen de woonkamer verwarmen, niet het hele huis. Kan ik de pomp uitzetten en de radiatoren uitzetten?”
Beide vragen lijken op elkaar, maar ze gaan over twee verschillende problemen. In beide gevallen is het belangrijk om precies te begrijpen hoe een fornuis met een warmwaterwarmtewisselaar werkt.
Bij conventionele houtkachels met een warmwaterwarmtewisselaar is het niet veilig om te stoken met een lege warmtewisselaar of zonder ervoor te zorgen dat de warmte uit het verwarmingssysteem wordt afgevoerd.
Waarom moet er water in de warmtewisselaar zitten?
Houtkachels met warmwaterwarmtewisselaars geven een deel van de warmte direct af aan de kamer en een deel aan het water in het verwarmingssysteem.
De warmtewisselaar bevindt zich in een ruimte waar deze wordt blootgesteld aan de hoge temperaturen die ontstaan door de verbranding van hout.
Het water dat door de warmtewisselaar stroomt, draagt de geabsorbeerde warmte over aan de radiatoren, de opslagtank of andere onderdelen van het verwarmingssysteem.
Als er geen water in de warmtewisselaar zit, werkt de normale koeling niet.
De metalen onderdelen kunnen oververhit raken, vervormen of permanent beschadigd raken.
Fabrikanten zoals ABX en Haas+Sohn vermelden daarom expliciet in hun handleidingen dat ovens met warmwaterwarmtewisselaars niet gebruikt mogen worden zonder aangesloten te zijn op het verwarmingssysteem en gevuld te zijn met het voorgeschreven warmteoverdrachtsmedium.
1. Wat gebeurt er als de warmtewisselaar leeg is, maar het fornuis verder wel werkt?
“Het vuur brandt immers in de verbrandingskamer. Wat zou er gebeuren als er geen water in de warmtewisselaar zit?”
Dat is het probleem.
De warmtewisselaar is ontworpen om tijdens bedrijf een aanzienlijke hoeveelheid warmte aan het water af te geven. Wanneer de wisselaar leeg is, kan de temperatuur aanzienlijk hoger uitvallen dan de waarden die voor bedrijf bedoeld zijn.
Dit kan leiden tot vervormingen, lasschade, lekkages of andere blijvende schade.
Een dergelijk defect is mogelijk niet direct zichtbaar.
Na het vullen en aansluiten op het verwarmingssysteem kunnen er waterlekkages of andere problemen optreden.
Een lege warmtewisselaar is daarom geen veilig alternatief voor een conventioneel fornuis zonder warmtewisselaar.
2. Wat gebeurt er als er water in de warmtewisselaar zit, maar ik de pomp uitschakel?
Dat is ook niet de juiste oplossing.
Als de warmtewisselaar met water is gevuld, maar het water niet voldoende kan circuleren, kan de warmte mogelijk niet veilig worden afgevoerd.
Als de verbranding aanhoudt, kan de watertemperatuur snel stijgen.
In extreme gevallen kan dit leiden tot oververhitting, stoomvorming en een gevaarlijke drukstijging in het verwarmingssysteem.
Sommige systemen zijn ontworpen voor circulatie door zwaartekracht en hebben daarom geen elektrische pomp nodig. Dit moet echter door een gekwalificeerde professional voor het specifieke systeem worden geverifieerd.
Bij een conventioneel convectiesysteem mag de pomp niet zomaar worden uitgeschakeld wanneer er vuur brandt in de oven.
3. Kan ik de woonkamer alleen in de zomer of alleen in de lente verwarmen?
Dat is een veelgestelde vraag.
Stel je voor dat je een oven hebt met een totaal vermogen van 12 kW, waarvan 8 kW aan het water wordt afgegeven en 4 kW aan de ruimte.
Je wilt gewoon een aangename sfeer creëren in je woonkamer.
De warmtewisselaar draagt tijdens de verbranding ook warmte over aan het water. Het is niet simpelweg een kwestie van besluiten dat alle warmteafgifte van de kachel dit keer uitsluitend naar de kamer wordt geleid.
Door de radiatoren te sluiten of de circulatiepomp uit te schakelen, wordt het benodigde warmteverbruik verminderd of volledig gestopt.
Een mogelijke oplossing zou bijvoorbeeld een goed geconstrueerde opslagtank of een andere geschikte methode voor warmteoverdracht kunnen zijn.
Een dergelijke aansluiting moet echter door een professional worden ontworpen en moet aansluiten op de prestaties van de oven en de eisen van de fabrikant.
4. Is een opslagtank nuttig?
Ja, in sommige gevallen is dat mogelijk.
De opslagtank dient om de warmte op te slaan die de oven op dat moment produceert, maar die het huishouden niet direct nodig heeft.
Als u bijvoorbeeld de radiatoren in de slaapkamers niet wilt verwarmen, kan een geschikt systeem een deel van de warmte naar de opslagtank leiden.
Er gelden echter wel een aantal voorwaarden.
De tank moet voldoende capaciteit hebben, extra warmte kunnen absorberen en een veilige warmteoverdracht van de warmtewisselaar moet gewaarborgd zijn.
Als de tank al is opgewarmd of als de benodigde pomp uitvalt, kan deze mogelijk geen verdere warmte meer afvoeren.
De opslagtank alleen garandeert niet dat u de oven altijd kunt gebruiken, ongeacht of u het huis moet verwarmen.
5. Zijn er ovens waarbij de warmtewisselaar verwijderd kan worden?
Ja. En dat is een belangrijke uitzondering.
Bij sommige Haas+Sohn houtkachels is het ontwerp zo gemaakt dat de warmwaterwarmtewisselaar verwijderd en vervangen kan worden door een afdekplaat die door de fabrikant wordt gespecificeerd.
Dergelijke ovens kunnen na een geschikte ombouw ook in de heteluchtstand worden gebruikt, mits de fabrikant van het betreffende model dit toestaat.
Het gaat hier echter niet om het werken met een lege warmtewisselaar.
De warmtewisselaar moet daadwerkelijk worden vervangen door een geschikt vervangingsonderdeel en de oven moet worden gebruikt in de door de fabrikant goedgekeurde configuratie.
Bovendien kan er niet van worden uitgegaan dat alle ovens van Haas+Sohn of producten van andere merken over deze optie beschikken.
Als je het over zulke dingen hebt