“Ik heb een oude kledingkast in de garage, wat laminaatvloer en wat restjes parket. Allemaal van hout. Waarom kan ik dat niet in de oven verbranden?”
Er kan namelijk een enorm verschil zijn tussen natuurlijk brandhout en industrieel bewerkt hout.
Het gaat niet alleen om de onaangename geur. Het verbranden van ongeschikte materialen kan gevaarlijke dampen produceren, de kachel en schoorsteen vervuilen en de onderdelen ervan beschadigen.
Een houtkachel is geen afvalverbrandingsinstallatie.
1. Kan ik spaanplaat, OSB-platen of laminaat in de oven branden?
Niet in normale open haarden in woongebouwen.
“Het is gewoon geperst hout met een beetje lijm.”
Lijmen, bindmiddelen en oppervlaktebehandelingen vormen een van de problemen.
Spaanplaat, MDF, OSB-platen, multiplex of gelamineerde platen kunnen synthetische bindmiddelen en andere additieven bevatten.
De verbranding ervan kan ongewenste verontreinigende stoffen produceren. Ze kunnen ook de vorming van afzettingen en de werking van de oven belemmeren.
Deze materialen zijn geen typische brandstoffen voor open haarden in woongebouwen.
2. En hoe zit het met oude meubels, parketvloeren of geverfde vloerdelen?
“Ik heb een oude massief houten deur. Kan ik die verbranden als ik de klink en de scharnieren verwijder?”
Als ze gelakt, geïmpregneerd, gebeitst of op een andere chemische manier behandeld zijn, horen ze niet in een gewone oven.
Het is ook niet raadzaam om geverfde raamkozijnen, oude vloeren, schuttingdelen of sloophout van onbekende herkomst te verbranden.
Dat iets van massief hout is gemaakt, betekent niet automatisch dat het geschikt is als brandstof.
Vooral bij oude bouwmaterialen is het vaak onmogelijk om te weten waarmee ze in de loop der jaren behandeld zijn.
3. Mag ik karton, kranten of papieren verpakkingen meesturen?
Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen brandstichting en het verbranden van afval.
Sommige fabrikanten staan het gebruik van een klein stukje schoon papier toe bij het aansteken van de aansteker, terwijl anderen alleen geschikte aanstekers aanbevelen.
Grote hoeveelheden papier en karton zijn echter geen geschikte vervanging voor brandhout.
Glanzend reclamemateriaal, verpakkingen met een waslaag, drankkartons, met plastic gecoat papier en andere verpakkingsmaterialen vormen een specifiek probleem.
Om veilig een vuur aan te steken, gebruik dan aanmaakhout en kleine stukjes droog hout volgens de gebruiksaanwijzing van de oven.
4. En wat te denken van PET-flessen, plastic verpakkingen of oude schoenen?
“Alles zal verbranden in deze hitte!”
Dat is een van de gevaarlijkste fouten.
Bij verbranding kunnen kunststoffen, rubber, synthetische textielsoorten en soortgelijke materialen schadelijke gassen, deeltjes en andere verontreinigende stoffen vrijgeven.
Bovendien beschikken houtkachels voor huishoudelijk gebruik niet over de technologie die is ontworpen voor de gecontroleerde verbranding van dergelijk afval en de reiniging van de resulterende rookgassen.
Daarom mogen PET-flessen, plastic zakken, piepschuim, oude schoenen, banden of plastic verpakkingen niet in de oven worden geplaatst.
5. Kan ik nat of beschimmeld hout verbranden?
Het grootste probleem met nat hout is de hoge luchtvochtigheid.
Een deel van de energie is nodig om het water te verdampen, de verbranding kan minder efficiënt zijn en het risico op rook-, roet- en teerafzettingen neemt toe.
Zichtbaar beschimmeld of verrot hout is ook ongeschikt voor opslag en verwerking.
Gebruik voor traditionele houtkachels gezond, droog brandhout dat voldoet aan de eisen van de fabrikant.
6. Kan ik kolen in de oven doen?
Niet automatisch.
Sommige kachels zijn ontworpen om verschillende soorten brandstof te verbranden. Andere zijn uitsluitend bedoeld voor houtblokken.
Steenkool kan een ander verbrandingsproces, andere luchttoevoervereisten en een andere temperatuurbelasting voor de oven tot gevolg hebben.
Als de fabrikant van een bepaald houtskoolmodel dit niet toestaat, gebruik het dan niet.
Hetzelfde geldt voor steenkoolbriketten en andere alternatieve brandstoffen.
7. En hoe zit het met zaagsel, schaafsel of kleine houtsnippers?
Schone, chemisch onbehandelde houtsnippers kunnen geschikt zijn voor het aansteken van bepaalde kachels, bijvoorbeeld als de fabrikant dit toestaat.
Los zaagsel en grote hoeveelheden fijne houtkrullen kunnen echter problemen met de verbranding veroorzaken.
Ze branden snel op, kunnen door luchtstromen worden weggeblazen en kunnen onder bepaalde omstandigheden ongewenste bedrijfsomstandigheden veroorzaken.
Ga er daarom niet van uit dat al het schone houtafval zonder beperkingen in elke oven verbrand kan worden.
8. Wat kun je eigenlijk verbranden in een houtkachel?
De basisregel is eenvoudig:
Gebruik uitsluitend brandstof die door de fabrikant van het betreffende kooktoestel is voorgeschreven.
Voor traditionele houtkachels wordt meestal droog, onbehandeld hout van de juiste afmetingen gebruikt.
Sommige modellen maken ook de verbranding van speciaal ontworpen houtbriketten of andere nauwkeurig gedefinieerde brandstoffen mogelijk.
Dit moet echter wel in de instructies vermeld staan.
In Tsjechië verplicht de Wet op de Schone Lucht de exploitant van een afvalverbrandingsinstallatie om brandstoffen te gebruiken die voldoen aan de voorgeschreven eisen en die door de fabrikant zijn gespecificeerd.
Dit is dus niet zomaar een aanbeveling voor een langere levensduur van het fornuis.
9. Wat gebeurt er als ik al ongeschikt materiaal in de oven heb verbrand?
Bovenal: stop hiermee.
Als u per ongeluk ongeschikt materiaal hebt toegevoegd, voeg dan geen brandstof meer toe en laat de situatie veilig afkoelen volgens de instructies van de fabrikant.
Als u ongebruikelijke rook, geuren, een vermoedelijk uitlaatgaslek of andere gevaarlijke signalen opmerkt, stel uzelf dan niet bloot aan de dampen. Verlaat in geval van direct gevaar de omgeving en bel de brandweer.
Als er herhaaldelijk ongeschikte brandstof is gebruikt, is het raadzaam de staat van de oven, de rookgasafvoer en het rookgaskanaal te laten controleren.
Probeer de afzettingen niet te verwijderen door ze nogmaals intensief te verhitten.
Wat kun je hieruit leren?
Niet alles wat brandbaar is, hoort in een houtkachel.
Spaanplaat, gelakt hout, laminaat, plastic, oude schoenen of gewoon huishoudelijk afval zijn geen geschikte brandstoffen.
En bovenal is het niet waar dat de hoge temperatuur in de oven automatisch alle schadelijke stoffen neutraliseert.
Houtkachels zijn bedoeld voor verwarming met goedgekeurde brandstoffen, niet voor afvalverwerking.
Als je niet zeker weet of je een bepaald materiaal mag verbranden, raadpleeg dan de instructies van de fabrikant.
En als het daar niet vermeld staat, ga er dan niet van uit dat het is toegestaan alleen omdat het op hout lijkt.