“Ik heb een flink vuur in de kachel, de woonkamer is warm, maar de radiatoren zijn nauwelijks lauw. Hoe kan dat? Ik heb toch een kachel met een warmtewisselaar, die juist ontworpen is om het hele huis te verwarmen!”
Dit kan de eigenaar van een fornuis met een warmwaterwarmtewisselaar behoorlijk irriteren.
In de vuurhaard brandt hout, de kachel geeft warmte af aan de kamer, maar de radiatoren in de andere kamers blijven koud.
Dit betekent niet automatisch dat het fornuis defect is. Het probleem kan te maken hebben met de watercirculatie, de instellingen van het verwarmingssysteem, of simpelweg met het feit dat het water nog niet voldoende is opgewarmd.
Laten we de meest voorkomende oorzaken toelichten.
1. Ik ben de oven aan het voorverwarmen. Zouden de radiatoren niet al warm moeten zijn?
Niet altijd.
Na het vullen van het systeem heeft de warmwaterwarmtewisselaar een bepaalde tijd nodig om het water tot de gewenste temperatuur te verwarmen.
Bij sommige verwarmingssystemen start de circulatiepomp pas als de ingestelde temperatuur is bereikt. Tot die tijd circuleert het water alleen in een kortsluiting in de buurt van de verwarmingseenheid, of draait de pomp nog niet.
Een van de redenen hiervoor is om de warmtewisselaar te beschermen tegen extreem koud retourwater.
Als je de waterkraan opendraait en de radiatoren de eerste paar minuten koud zijn, hoeft dat niet per se te betekenen dat er een probleem is.
Het is belangrijk dat de warmteoverdracht naar het verwarmingssysteem goed op gang komt nadat de voorgeschreven bedrijfstemperatuur is bereikt.
2. Wat gebeurt er als de circulatiepomp niet werkt?
Dit is een van de mogelijke oorzaken.
Bij systemen met geforceerde circulatie zorgt de circulatiepomp voor de stroming van verwarmingswater tussen de oven en de afzonderlijke verwarmingselementen.
Als de pomp niet goed werkt, kan het gebeuren dat het water in de warmtewisselaar wel opwarmt, maar dat de warmte niet op de juiste plek terechtkomt.
De oorzaak kan bijvoorbeeld een defecte pomp zijn, een probleem met de stroomvoorziening of het besturingssysteem, of een blokkering van de werking.
Waarschuwing: Als het water in de warmtewisselaar snel opwarmt terwijl de radiatoren koud blijven, kan dit een gevaarlijke situatie opleveren.
Voeg in zo’n situatie geen extra brandstof toe. Volg de veiligheidsinstructies van de fabrikant op.
Bemoei u niet zelf met de elektrische bedrading of het verwarmingssysteem.
3. Kunnen radiatoren niet met lucht gevuld worden?
Ja.
Als er lucht in het verwarmingssysteem komt, kan dit de waterstroom belemmeren of onderbreken.
Een typisch symptoom is een radiator die op sommige plekken warm blijft en op andere koud. Soms hoor je ook een borrelend of gorgelend geluid.
Luchtbellen kunnen bijvoorbeeld ontstaan na het vullen van het systeem, na reparaties of als gevolg van een ander operationeel probleem.
Radiatoren zijn meestal voorzien van ontluchtingsopeningen, maar het ontluchten moet veilig en volgens de gebruiksaanwijzing gebeuren.
Als het apparaat heet is, een ongebruikelijk hoge druk heeft of tekenen van oververhitting vertoont, probeer het dan niet te ontluchten.
Bovendien is herhaaldelijke beademing geen normale situatie en moet de oorzaak ervan door een specialist worden vastgesteld.
4. Zou er een probleem kunnen zijn met de thermostaatklep van de radiator?
Ja, en soms is de oplossing verrassend eenvoudig.
De radiator kan koud blijven omdat de thermostatische klep de toevoer van verwarmingswater beperkt.
Zodra de gewenste kamertemperatuur is bereikt, kan de klep worden gesloten of bijna gesloten.
Soms kan de klep vast komen te zitten na langdurig niet-gebruik.
Als echter slechts één radiator koud is en de andere naar behoren werken, is het verstandig om de klep van die radiator te controleren.
Als geen van de radiatoren warm wordt, ligt de oorzaak waarschijnlijk ergens anders.
Belangrijk: Bij kachels op vaste brandstof moet altijd een veilige warmteafvoer gewaarborgd zijn. Het is daarom niet raadzaam om zomaar alle radiatoren of andere warmtebronnen af te sluiten.
5. Wat is een mengkraan of thermostatische klep en waarom kan deze invloed hebben op het verwarmingssysteem?
“Ik heb een ventiel op mijn fornuis dat door de verwarmingsmonteur is geïnstalleerd. Zou dat het probleem kunnen zijn?”
Dat kan.
In systemen met een warmwaterwarmtewisselaar worden vaak kleppen gebruikt om de juiste temperatuur te handhaven van het water dat terugstroomt naar de kachel.
Als er gedurende langere tijd te koud water naar de warmtewisselaar wordt teruggevoerd, kunnen de bedrijfsomstandigheden verslechteren en kunnen er condensatie en afzettingen ontstaan.
Daarom wordt bij sommige installaties het water eerst in een korter circuit verwarmd en pas daarna wordt de warmte geleidelijk aan de radiatoren afgegeven.
De fabrikant vereist bijvoorbeeld een minimale retourwatertemperatuur van 60 °C voor sommige Haas+Sohn-ovens.
Dit betekent echter niet dat alle ovens aan deze voorgeschreven waarde voldoen.
Als de klep verkeerd is gekozen, aangesloten of defect is, kan dit de warmteoverdracht naar het verwarmingssysteem beperken.
Laat het door een professional controleren en indien nodig vervangen.
6. Zouden de leidingen of het filter verstopt kunnen zijn?
Ja.
In verwarmingssystemen kunnen zich vuil, slib en corrosieproducten ophopen, waardoor de waterstroom wordt geblokkeerd.
Sommige circuits bevatten daarom filters of vuilafscheiders.
Als het filter sterk verstopt is, kan dit leiden tot onvoldoende doorstroming.
Soortgelijke symptomen kunnen ook optreden als gevolg van een defecte hydraulische aansluiting of onjuiste pompinstellingen.
Reinig de filters echter niet als het drukcircuit toegankelijk moet zijn wanneer het systeem warm is.
7. Wat als de kachel te zwak is om het hele huis te verwarmen?
Dat is ook mogelijk.
Stel je voor dat je een fornuis hebt met een totaal vermogen van 12 kW.
Dit betekent echter niet dat alle 12 kW in het water zullen worden gegooid.
Als de fabrikant bijvoorbeeld het vermogen van de 4 kW voor de ruimte en de 8 kW voor het water specificeert, is het watergedeelte van het vermogen voornamelijk bepalend voor radiatorverwarming.
Als het huis meer warmte nodig heeft dan de warmtewisselaar kan leveren, worden de radiatoren mogelijk niet warm genoeg, zelfs niet met een goed functionerend systeem.
Het resultaat hangt ook af van het warmteverlies van het huis, de grootte van de radiatoren, het temperatuurverschil en de actuele buitentemperatuur.
Bij de keuze voor een oven met warmtewisselaar is het daarom belangrijk om de prestaties voor het water en de prestaties voor de ruimte afzonderlijk te beoordelen.
8. Wat als ik een opslagtank heb?
In een systeem met een expansievat kan het gedrag van de radiatoren veranderen.
De warmte van de oven kan eerst naar de opslagtank worden overgebracht en vervolgens, afhankelijk van de aansluiting en het besturingssysteem, naar de afzonderlijke verwarmingscircuits.
Als de regeling niet correct is ingesteld of een deel van het systeem niet werkt, kan er voldoende warmte in de oven zijn, maar kunnen de radiatoren koud blijven.
Het probleem kan bijvoorbeeld te maken hebben met de pomp, de mengkraan, de temperatuursensoren of de regelinstellingen.
De precieze oorzaak kan echter niet worden vastgesteld zonder kennis van de specifieke bedrading.
9. Hoe weet ik dat het niet langer alleen om koude radiatoren gaat, maar om een gevaarlijke situatie?
Dit is het belangrijkste onderdeel van het hele probleem.
Als de radiatoren niet warm worden, maar de watertemperatuur in de warmtewisselaar wel blijft stijgen, kan dit betekenen dat de warmte niet goed wordt afgevoerd.
De volgende symptomen zijn bijzonder verontrustend:
- De watertemperatuur stijgt snel tot de door de fabrikant ingestelde limieten.
- De druk in het systeem stijgt ongewoon snel.
- Er komen luide, ongebruikelijke geluiden uit de leidingen of de warmtewisselaar.
- Er ontsnapt heet water of stoom uit de zekering of een ander veiligheidsmechanisme.
- Het fornuis of de bedieningseenheid geeft een oververhittingssignaal.
In dit geval is het geen veelvoorkomend probleem meer op het gebied van verwarmingscomfort.
Voeg geen brandstof meer toe, open het warmwatercircuit niet en probeer een oververhitte warmtewisselaar nooit snel af te koelen met koud water.
In geval van gevaar door stoomlekken, verbranding of andere ongelukken, verlaat u de gevaarlijke zone en belt u de brandweer op 150 of 112.
10. Wat kan ik zelf veilig controleren voordat ik een verwarmingsmonteur inschakel?
Als de oven geen tekenen van oververhitting vertoont en het verwarmingssysteem normaal functioneert, kunt u enkele basiszaken controleren zonder het apparaat uit elkaar te halen.
Controleer of alle radiatoren warm worden of slechts enkele.
Controleer de normaal toegankelijke instellingen van de kamerthermostaat en de thermostaatkoppen.
Als u een display hebt, kunt u de weergegeven temperaturen, drukken en eventuele foutmeldingen aflezen.
Let er ook op of het probleem zich alleen voordoet tijdens het opwarmen of dat het ook na langdurig gebruik aanhoudt.
Deze informatie kan de verwarmingsinstallateur zeer helpen bij het vinden van de oorzaak van het probleem.
Probeer echter niet de bedrijfsparameters van de controller te wijzigen, de pomp te demonteren of aan de veiligheidselementen te rommelen zonder de bedrading te kennen.
Wat kun je hieruit leren?
Als een houtkachel met een warmwaterwarmtewisselaar brandt, maar de radiatoren niet warm worden, ligt de fout mogelijk niet bij de kachel zelf.
De oorzaak kan een te lage watertemperatuur tijdens het verwarmen zijn, een defecte circulatiepomp, luchtinsluitingen, een defect regelsysteem of onvoldoende prestaties van de warmtewisselaar.
Eén ding is echter cruciaal: of de warmte van de warmtewisselaar op een veilige manier wordt afgevoerd.
Een koude radiator duidt mogelijk op een klein defect, maar als de temperatuur of de waterdruk tegelijkertijd snel stijgt, kan dit tot een gevaarlijke situatie leiden.
Daarom geldt er een eenvoudige regel:
Beoordeel een warmtewisselaaroven niet alleen op zijn verbrandingsprestaties. Wat er met de warmteoverdracht naar het water gebeurt, is ook belangrijk.